📢 สพอ.ท่าเรือ : ถอดบทเรียนหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง หมู่ที่ 6 ตำบลท่าเจ้าสนุก จากการเรียนรู้สู่การลงมือทำ สานต่อชุมชนเข้มแข็ง

21/08/2569 | 4 | |

วันศุกร์ที่ 21 สิงหาคม 2569

ณ วัดสฎางค์ ตำบลท่าเจ้าสนุก อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

นางสาวสุธิดา ชูโชติ พัฒนาการอำเภอท่าเรือ มอบหมายให้ นางสาวนาวีญา นวลศรี นางสาวสิริกร ศรีเรือง นางสาวตุลาพร อินทรตุล และนางสาวจิรภัทร แสงจันทร์ เจ้าหน้าที่สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอท่าเรือ ร่วมกับผู้นำและประชาชน หมู่ที่ 6 ตำบลท่าเจ้าสนุก ดำเนินกิจกรรม ถอดบทเรียนการพัฒนาหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อทบทวนผลการดำเนินงาน แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และร่วมกันกำหนดแนวทางพัฒนาต่อยอดให้สอดคล้องกับบริบทของชุมชน

ตลอดการดำเนินงานที่ผ่านมา ชุมชนได้ร่วมเรียนรู้และลงมือปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง เริ่มจากการสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ต่อด้วยการศึกษาดูงาน ณ โคก หนอง นา “บ้านกลางสวน” ของอาจารย์ปราโมทย์ กิจปลื้ม เพื่อเรียนรู้แนวทาง การสร้างความมั่นคงทางอาหาร และนำองค์ความรู้มาประยุกต์ใช้ในครัวเรือน

จากนั้นได้จัดกิจกรรมฝึกปฏิบัติ ณ วัดสฎางค์ เรียนรู้ การทำปุ๋ยหมักแห้งและการปลูกต้นไม้อย่างถูกวิธี โดยมี นายไพบูลย์ กลิ่นประทุม และนายทองมี หล้าวงศา เป็นวิทยากรถ่ายทอดองค์ความรู้และพาลงมือปฏิบัติจริง ก่อนให้ผู้เข้าร่วมนำความรู้กลับไปทดลองทำและต่อยอดในครัวเรือน

กิจกรรมถอดบทเรียนในวันนี้ เริ่มจากการทบทวนและประเมินผลการพัฒนาหมู่บ้านด้วย แผนภาพใยแมงมุม (Spider Diagram) ใน 6 ด้าน ได้แก่

การมีสุขภาวะ

เศรษฐกิจชุมชนเข้มแข็ง เป็นธรรม

ครอบครัวอบอุ่น

การบริหารจัดการชุมชน

สภาพแวดล้อมดี มีระบบนิเวศที่สมดุล

ชุมชนประชาธิปไตย มีธรรมาภิบาล

จากการประเมินร่วมกันพบว่า ผลการประเมินตามแผนภาพใยแมงมุมมีพัฒนาการดีขึ้นในทุกด้าน สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากการเรียนรู้ การมีส่วนร่วม และการนำองค์ความรู้ไปลงมือปฏิบัติจริงของคนในชุมชน

จากนั้นได้ร่วมกัน ถอดบทเรียนใน 4 มิติ ได้แก่

ด้านสังคม — การมีส่วนร่วม ความสามัคคี และการช่วยเหลือเกื้อกูลกันในชุมชน

ด้านเศรษฐกิจ — การลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ และการพึ่งพาตนเองของครัวเรือน

ด้านการเรียนรู้ — การนำองค์ความรู้และภูมิปัญญามาเป็นเครื่องมือในการพัฒนา รวมถึงการแลกเปลี่ยนและถ่ายทอดความรู้ระหว่างกัน

ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม — การดูแล ฟื้นฟู และใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า รวมถึงการสร้างมูลค่าเพิ่ม เช่น การนำวัสดุที่มีอยู่มาใช้ในการทำปุ๋ยหมัก

ปัจจัยความสำเร็จที่ชุมชนร่วมกันสะท้อน คือ การได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมทำให้คนในหมู่บ้านเกิด ความสามัคคีและช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การปลูกพืชผักไว้บริโภคช่วย ลดรายจ่ายและสร้างความมั่นคงทางอาหาร ขณะที่การร่วมกันลงมือทำกิจกรรมยังทำให้ได้ ออกกำลังกายและส่งเสริมสุขภาวะที่ดี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างภูมิคุ้มกันให้กับตนเองและครัวเรือน

จากการนำความรู้กลับไปทดลองปฏิบัติจริง ชาวบ้านได้ร่วมกันแลกเปลี่ยนทั้งสิ่งที่สำเร็จและสิ่งที่ต้องปรับปรุง เช่น ผักบุ้งสามารถเจริญเติบโตได้ดี ขณะที่คะน้าบางส่วนไม่รอด และปุ๋ยหมักที่ทำสามารถนำไปใช้ได้ผลดี ซึ่งกลายเป็นองค์ความรู้จากประสบการณ์จริงที่สามารถนำมาปรับปรุงและพัฒนาต่อไปได้

แนวทางการพัฒนาและต่อยอด ชุมชนเห็นร่วมกันว่า ควรนำสิ่งที่เรียนรู้ไป “ทำต่อและบอกต่อ” แนะนำและชักชวนคนอื่น ๆ ให้เข้ามาร่วมเรียนรู้และลงมือทำ แม้ในพื้นที่จะไม่มีครูผู้สอนประจำหรือไม่มีงบประมาณสนับสนุนในทุกกิจกรรม แต่ยังมีพลังของ จิตอาสา เครือข่ายโคก หนอง นา และเครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติ ที่พร้อมร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้และช่วยกันขับเคลื่อนกิจกรรมของชุมชน

นอกจากนี้ ชุมชนยังได้ร่วมกันพิจารณา กิจกรรมเด่นที่จะนำไปพัฒนาหมู่บ้านให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ โดยเห็นว่า ก่อนที่จะพัฒนาจากการ “ปลูกกิน” ไปสู่ “ปลูกขาย” และสร้างรายได้ให้แก่ครัวเรือน สิ่งสำคัญคือการ พัฒนาคน ให้มีจิตสำนึก มีความรับผิดชอบ และมีระเบียบวินัย เพื่อให้คนในชุมชนสามารถร่วมกันขับเคลื่อนกิจกรรมได้อย่างจริงจังและต่อเนื่อง

การถอดบทเรียนครั้งนี้จึงสะท้อนให้เห็นว่า การพัฒนาชุมชนไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากงบประมาณเพียงอย่างเดียว แต่สามารถเริ่มต้นจาก “คน” การมีส่วนร่วม การลงมือทำ จิตอาสา และพลังของเครือข่าย แล้วค่อย ๆ ขยายผลจากตนเองสู่ครัวเรือนและชุมชน เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหาร การพึ่งพาตนเอง และนำไปสู่ ชุมชนเข้มแข็งอย่างยั่งยืน